ZAMİRLER İsimlerin yerine kullanılan sözcük ve eklere zamir denir.
Zamirler temel olarak iki kısma ayrılır:
I- Sözcük halindeki zamirler
II- Ek halindeki zamirler I- Sözcük halindeki zamirler:
Sözcük halindeki zamirler, yerlerini tuttukları varlıklara ve tutuş özelliklerine göre dört kısma ayrılır:
A) Kişi zamirleri
B) İşaret zamirleri
C) Belgisiz zamirler
D) Soru zamirleri A) Kişi zamirleri:
İnsan isimlerinin yerine kullanılan sözcüklere denir. Bunlar: " ben, sen, o " sözcükleridir.
Kişi Zamirlerinin Özellikleri 1. Çoğullanabilirler ve ismin hâl eklerini alabilirler.
Kişi zamirlerinin çoğullanması: Tekiller >>>> Ben, sen, o
Çoğullar >>>> Biz, siz, onlar Kişi zamirlerinin ismin hâl eklerini alması: Yalın hâl -i hâli -e hâli -de hâli -den hâli
ben beni bana bende benden
sen seni sana sende senden
o onu ona onda ondan
biz bizi bize bizde bizden
siz sizi size sizde sizden
onlar onları onlara onlarda onlardan 2. Söz söylediğimiz kişiye saygımız olduğunu göstermek için "sen" zamirinin yerine "siz" zamirini kullanırız. ÖRNEK:
" Öğretmenim, müdür bey seni çağırıyor. " yerine "Öğretmenin, müdür bey sizi çağırıyor." deriz. 3. Kişi zamirleri isimlerle birlikte, isim tamlamaları kurarlar. Bu tamlamalar belirtili isim tamlamasıdır. Yine bu tamlamalarda tamlayan isim söylenmez. ÖRNEK:
Benim defterim = defterim
Senin defterin = defterin
Onun defteri = defteri
Bizim defterimiz = defterimiz
Sizin defteriniz = defteriniz
Onların defteri = defterleri 4. " Kendi " sözcüğü de kişi zamiridir. Çoğul olabilirler ve hâl eklerini alabilirler. Ben >>>> Kendim
Sen >>>> Kendin
O >>>> Kendi ( kendisi )
Biz >>>> Kendimiz
Siz >>>> Kendiniz
Onlar >>>> Kendileri ÖRNEK:
Kendi kendine konuşuyor. Kendi kalemini kullan. Kendimize güvenimiz kalmadı. Sorunlarını, kendileri çözsün. B) İşaret Zamirleri:
Varlıkları ya da daha önce sözü edileni, daha önce konuşulmuş olanı işaret ederek onların isimlerinin yerine kullanılan sözcüklerdir.
Bunlar: " Bu, şu, o " sözcükleridir. İşaret Zamirlerinin Özellikleri 1. Çoğullanabilirler ve ismin hâl eklerini alabilirler.
İşaret zamirlerinin çoğullanması:
Tekiller >>>> Bu, şu, o
Çoğullar >>>> Bunlar, şunlar, onlar 2. İşaret zamirlerinin ismin hâl eklerini alması Yalın hâl -i hâli -e hâli -de hâli -den hâli
bu bunu buna bunda bundan
şu şunu şuna sunda şundan
o onu ona onda ondan
bunlar bunları bunlara bunlarda bunlardan
şunlar şunları şunlara şunlarda şunlardan
onlar onları onlara onlarda onlardan 2. " Öteki, beriki, burası, şurası, böylesi, öylesi " sözcükleri de ismin yerini tuttukları zaman işaret zamiri olurlar. ÖRNEK:
Öteki evi aldık >>>> sıfat
Ötekini aldık >>>> işaret zamiri Şu bölüme bakla ektik >>>> sıfat Şuraya bakla ektik >>>> işaret zamiri O kısmı çapaladık >>>> sıfat Orasını çapaladık >>>> işaret zamiri Böyle insan görmedim >>>> sıfat Böylesini görmedim >>>> işaret zamiri Öyle adamdan hiçbir şey olmaz >>>> sıfat Öylesinden hiçbir şey olmaz >>>> işaret zamiri 3. İşaret zamirleri isimlerle birlikte belirtili isim tamlaması kurarlar. ÖRNEK: Bunun evi Şunun kalemi Onun çantası Bunların arabası Şunların arkadaşları Onların oyuncakları Ötekinin saçı Berikinin pantolonu Burasının yolu Şurasının havası Orasının üzümü Öylesinin parası Böylesinin malı İşaret Zamirleri İle İşaret Sıfatlarının Ayırımı İşaret zamirleri ile işaret sıfatları ayni sözcüklerdir. Bunları karıştırmamak için aşağıdaki noktaları iyi bilmemiz gerekir. a) İşaret sıfatları çoğul olamazlar. Zamirler çoğul olabilirler. Bundan dolayı " Onlar, bunlar, şunlar " sözcükleri herzaman zamirdir. b) İşaret sıfatları isimleri belirtir, niteler, isimden önce gelir. İşaret zamirleri ise ismin yerine kullanılır. c) Cümle içerisinde zamir olan " Bu, şu, o " sözcüklerinden sonra virgül ( , ) kullanılır. d) İşaret zamiri olan "O", insan olmayan varlıkların isimlerinin yerine kullanılır. e) Kişi zamiri olan " O ", insan isimlerinin yerine kullanılır. f) İşaret sıfatı olan " O " ise, kendinden sonra gelen ismi belirtir. Yanı isimden önce gelir. ÖRNEK ( d, e, f ) şıkları için: O, sularda yaşar. >>>> işaret zamiri O, ödevlerini yapamamış. >>>> kişi zamiri O plaja biz de gittik. >>>> işaret sıfatı C) Belgisiz Zamir: Hangi ismin yerini tuttukları açıkça belli olmayan zamirlere denir.
Bunlar: Biri, birisi, birileri, birkaçı, kimisi, kimse, herkes, tümü, pek çoğu, hepsini, bazısı, hiçbirini, hiçbirisi, her biri, başkası, başkaları, bir kısmı, öbürleri...
ÖRNEK:
Biri yemeğini yemedi. Birisi okula gelmedi. Kimse incinmesin. Çocukların tümü otobüse binsin. Bir kısmı içeride kalsın. Bunlar gitsin, öbürleri gelsin. Çocukların hiçbiri geziye gitmiyor. Belgisiz Zamirlerin Özellikleri 1. Belgisiz zamirler ismin hâl eklerini ve çoğul eklerini alabilirler. Sıfatlar alamazlar. ÖRNEK: Pek çok çocuk hasta oldu.
Sıfat İsim Pek çokları hasta oldu.
Pek çok = Belgisiz zamir
-lar = Çoğul eki
-ı = İsmin -i hâl eki 2. Belgisiz zamirler iyelik eklerini alabilirler. Sıfatlar alamazlar.
ÖRNEK:
" Birkaç öğretmen hasta oldu"
Sıfat İsim " Birkaçımız hasta oldu." Birkaç = Belgisiz zamir
-ımız = İyelik eki 3. Tüm zamirler gibi, belgisiz zamirler de ismin yerine kullanılır. Sıfatlar ise ismi belirtir. İsimden önce gelir. ÖRNEK: Bazı çocuklar geziye gitmedi.
Sıfat İsim Bazısı geziye gitmedi.
Belgisiz Zamir D) Soru Zamiri: Soru sorarak isimlerin yerini tutan zamirlere denir. Bunlar: Ne, kim, kaça, kaçını, nereye, neyi... ÖRNEK:
Ne alacaksın? Kim gelecek? Kaça aldın? Kaçını yaptın? Nereye gideceksin? Neyi beğendin?
Nereden geliyorsun? Soru Zamirlerinin Özellikleri 1. Çoğul olabilirler. ÖRNEK: Marketten neler aldın?
Geziye kimler gidecek? 2. İsmin hâl eklerini alabilirler. ÖRNEK:
Nereden geliyorsun? Kimi seçtiin? 3. Tüm zamirler gibi, soru zamirler de ismin yerine kullanılır. Sıfatlar ise ismi belirtir. İsimden önce gelir.
II- Ek halindeki zamirler: Bunlar iki çeşittir: A) İlgi zamiri
B) İyelik zamiri A) İlgi zamiri: Belirtili isim tamlamalarında, tamlayan ismin sonuna eklenen ve tamlanan ismin yerini tutan ( -ki ) ekine ilgi zamiri denir. ÖRNEK:
" Ali'nin arabası, Ayşe'nin arabasından daha güzeldir." cümlesi yerine
"Ali'nin arabası, Ayşe'ninkinden daha güzeldir." cümlesini kullanabiliriz. " Bizim koltuklar, Fatmalar'ın koltuklarından daha yenidir." cümlesi yerine
" Bimkiler, Fatmalar'ın koltuklarından daha yenidir." cümlesini kullanabiliriz. " Bahçenin domatesi, seranın domatesinden daha lezzetlidir." cümlesi yerine " Bahçeninki, seraninkinden daha lezzetlidir." cümlesini kullanabiliriz " Ahmet'in kitabi " yerine " Ahmet'inki " B) İyelik zamiri:
Varlıkların isimlerinin sonlarına eklenerek onların kime, neye ait olduklarını, sahibinin kim olduğunu belirten eklere denir. İyelik zamirlerine ' iyelik ekleri' de denir. İyelik zamiri ekleri:
Tekiller : -(i)m, -(i)n, -i
Çoğullar: -(i)miz, -(i)niz, leri ÖRNEK: Tekil kişiler Çoğul kişiler
Çantam Çantamız
Çantan Çantanız
Çantası Çantaları
( 's' kaynaştırma harfi ) Tekil kişiler Çoğul kişiler
Okul(u)m Okul(u)muz
Okul(u)n Okul(u)nuz
Okulu Okulları Tekil kişiler Çoğul kişiler
Kalem(i)m Kalem(i)miz
Kalem(i)n Kalem(i)niz
Kalemi Kalemleri İyelik Zamirlerinin Özellikleri 1. İyelik zamirlerindeki üçüncü tekil kişi eki (-i) ile ismin hâl eki olan (-i) eki birbirine karıştırılmamalıdır. (-i) eki ismin yerini tutuyorsa zamir, tutmuyorsa hâl ekidir. ÖRNEK:
" Kalemi kaybolmuş."
-i = iyelik zamiri ( kalemin sahibini belirtiyor.)
" Kalemi eskiden almıştık."
-i = hâl eki *** Genellikle ismin hâl eki olan (-i) ile iyelik zamiri olan (-i) ayni sözcükte birlikte kullanılır. Bu durumda sözcüğe ilk eklenen (-i) iyelik zamiriolur. Sonra eklenen ise hâl eki olur. ÖRNEK: Kalemi n i bana verdi. -i = iyelik zamiri
n = kaynaştırma harfi
-i = hâl eki Evi n i sattı. -i = iyelik zamiri
n = kaynaştırma harfi
-i = hâl eki | 
