1 . GERÇEK ( Sözlük ) ANLAMI: Sözcüklerin sözlükteki, ilk sırada açıklanan anlamıdır. Başka bir deyişle sözcüklerin, herkesin kullandığı, bildiği ve ilk akla gelen anlamıdır. 2 . MECAZ ANLAMI: Sözcüklerin benzetme yapılarak cümle içerisinde kullanıldığı geçici ve özel anlamıdır.
ÖRNEK-1: Tilki tavukları yemiş. Onun ne tilki olduğunu bilir misin? Birinci cümledeki " tilki " sözcüğü, herkesin bildiği kümes hayvanlarına zarar veren, onları yiyen hayvan olarak kullanılmıştır. Dolayısı ile bu cümledeki " tilki " sözcüğü gerçek anlamda kullanılmıştır. İkinci cümledeki " tilki " sözcüğü ise " açıkgöz, kurnaz, çıkarcı " anlamında kullanılmıştır. Yani asıl ( gerçek ) anlamı dışında kullanılmıştır. Dolayısı ile bu cümledeki " tilki " sözcüğü mecaz anlamında kullanılmıştır. ÖRNEK -2: Vucudumun her tarafını şiddetli ağrılar sardı. Hemşire, arkadaşımın yarasını sardı.
3. TERİM ANLAMI: Bilim, sanat, meslek dallarıyla veya bir konu ile ilgili kavramları olan sözcüklere terim anlamlı sözcükler denir. ÖRNEK: Kare, üçgen, ekvator, mısra, özne, ek, portre, piyes 4. EŞ ANLAMLI (ANLAMDAŞ) SÖZCÜKLER: Anlamları ayni olan sözcüklere denir. Bu sözcükler, cümle içerisinde birbirlerinin yerine kullanıldıklarında, cümlenin anlamı değişmez.
ÖRNEK: Kara = Siyah Mana = Anlam Cümlede kullanımları:
Arkadaşımın kara gözleri var. Arkadaşımın siyah gözleri var.
Sözlerimin ne manaya geldiğini anladın mı? Sözlerimin ne anlama geldiğini anladın mı? 5. ZIT (KARŞIT) ANLAMLI SÖZCÜKLER: Anlamları birbirinin karşıtı olan sözcüklere denir. ÖRNEK: Sıkı X Bol Siyah X Beyaz Yaz X Kış Büyük X Küçük Cümlede kullanımları: Sıkı elbiseleri severim. Bol elbiseleri severim. Siyah tahtamızı yeniledik. Beyaz tahtamızı yeniledik. Yaz, kış akan derelerimiz yoktur. Büyükleri sayalım, küçükleri sevelim. 6. EŞSESLİ ( SESTEŞ ) SÖZCÜKLER: Yazılışları ve söylenişleri ayni olup; manaları farklı olan sözcüklere eşsesli sözcükler denir. ÖRNEK ( 1 ): " Kara " sözcüğünü cümlede kullanalım. Denizciler " kara göründü " diye bağırıyorlardı. Eskiden, ilkokul öğrencileri kara önlük giyerlerdi. Birinci cümledeki "kara"sözcüğü toprak parçası , ikinci cümledeki ise renk anlamında kullanılmıştır. |